Konferencja: Teatr jako przestrzeń zmiany. Relacja zamiast reprezentacji

Zapraszamy do udziału w konferencji naukowej organizowanej przez Teatr Zagłębia, która odbędzie się w Zagłębiowskiej Mediatece.

Szczegóły

Koncepcja: dr Iwona Woźniak

Wsparcie merytoryczne: dr hab. Dorota Fox prof. UŚ

Partner konferencji: Zagłębiowska Mediateka

Miejsce: Zagłębiowska Mediateka, ul. Kościelna 11 Sosnowiec

Data: 14-15 maja 2026 r.

Zapisy: formularz zgłoszeniowy

Opis konferencji

W dobie pogłębiających się przemian społecznych, kulturowych i politycznych coraz większą uwagę zwracamy na rolę teatru i działań performatywnych jako narzędzi wspierających procesy transformacyjne. Teatr, będąc przestrzenią dialogu, wyobraźni i uczestnictwa, posiada potencjał budowania wspólnoty, wzmacniania tożsamości lokalnej oraz inicjowania krytycznego namysłu nad rzeczywistością społeczną.

Organizowana w Mediatece konferencja stanie się miejscem spotkania badaczy, twórców, animatorów kultury i przedstawicieli instytucji, których łączy przekonanie, że działania kulturalne/teatralne mogą przyczyniać się do realnych zmian społecznych. Wydarzenie osadzone jest w kontekście lokalnym lecz otwarte na szersze, w tym i międzynarodowe doświadczenia.

Pragniemy postawić pytania o to, w jaki sposób instytucja kultury/teatr – jako instytucja i praktyka artystyczna – buduje relacje społeczne, odpowiada na potrzeby mieszkańców, kwestionuje stereotypy i wspiera procesy rewitalizacji, reorganizacji i społecznego działania. Inspiracją dla naszej refleksji są słowa Nicolasa Bourriaud: „Zamiast artefaktów w sztuce coraz częściej produkowane są relacje”, co pozwala rozumieć teatr jako praktykę społeczną, w której znaczenie mają nie tylko przedstawienia, ale i relacje tworzone w ich obrębie.

Program konferencji

Dzień 1

10:00 Rozpoczęcie konferencji

Przemówienie dyrektorki Teatru Zagłębia: dr Iwona Woźniak

Wykład inauguracyjny: dr hab. Ewa Bal, prof. UJ

11:45 – Przerwa kawowa

12.00 Panel I: Transformacja przez kulturę

moderator: dr hab. Dariusz Kosiński prof. UJ

Seb Majewski – reżyser, dyrektor Teatru Dramatycznego im. Jerzego Szaniawskiego w Wałbrzychu

dr hab. Tomasz Plata – redaktor naczelny  miesięcznika Teatr

Anna Galas-Kosil –  zastępczyni dyrektorki ds. programowych Instytutu Teatralnego im. im. Zbigniewa Raszewskiego

Ten panel poświęcony jest analizie działań teatralnych jako istotnego elementu przemian społecznych i kulturowych. Przyjrzymy się temu, w jaki sposób kultura może stać się narzędziem wzmacniania lokalnych wspólnot, budowania tożsamości oraz rozwoju społecznego kapitału. Zaproszeni prelegenci zaprezentują przykłady projektów kulturalnych angażujących mieszkańców oraz praktyk artystycznych osadzonych w lokalnym i regionalnym kontekście społecznym Rozważymy także, jakie warunki są potrzebne, by teatr mógł rzeczywiście współuczestniczyć w procesie transformacji.

14:00 – Przerwa kawowa

14:15 – Panel II: Infrastruktura dla kultury

Moderator: Anna Dudzińska – dziennikarka radiowej Trójki

Aleksandra Grabowska – ekspertka ds. integracji potrzeb użytkowników z funkcjami  infrastruktury kulturalnej oraz projektowania ścieżek doświadczeń  odbiorców w przestrzeniach wystawienniczych i instytucjach kultury

Prof. dr inż. arch. Romuald Loegler – architekt, będący członkiem Stowarzyszenia Architektów Polskich, laureatem honorowej nagrody SARP, od 1987r. właścicielem krakowskiego biura architektonicznego Atelier Loegler

Panel ten dotyczy instytucjonalnych i przestrzennych aspektów funkcjonowania kultury. Skoncentrujemy się na wyzwaniach stojących przed teatrami, domami kultury i centrami społeczności w kontekście zmieniających się oczekiwań społecznych, transformacji demograficznych i urbanistycznych. Poruszymy również temat zrównoważonego rozwoju infrastruktury kultury oraz adaptacji instytucji do modelu partycypacyjnego.

15:45- Zakończenie 1 dnia

Dzień 2

10:00 – Otwarcie drugiego dnia

10:15 – Panel III: Action w kulturze

moderator: dr hab. Beata Popczyk-Szczęsna prof. UŚ

dr hab. Dorota Fox prof. UŚ

Janusz Legoń – pracownik Instytutu Teatralnego im. im. Zbigniewa Raszewskiego

Jacek Jabrzyk – reżyser, zastępca dyrektorki ds. artystycznych Teatru Zagłębia

W tym panelu skupimy się na praktykach performatywnych i teatralnych, które wchodzą w przestrzeń publiczną i podejmują aktywną interwencję w rzeczywistość społeczną. Chcemy jednak rozszerzyć tę refleksję o kontekst historycznego dziedziczenia i ciągłości narracji – pokazać, że żadna społeczna czy kulturowa akcja nie dzieje się w próżni, a współczesne działania twórcze są często zakorzenione w lokalnych i instytucjonalnych historiach.

Panel połączy refleksję nad historią jako źródłem inspiracji z analizą performatywnych praktyk jako narzędzi aktywnego, społecznego oddziaływania – zarówno estetycznego, jak i politycznego.

12:00 – Przerwa kawowa

12:15 – Panel IV: Edukacja w kulturze jako model działania w przestrzeni miejskiej

Moderatorka: Agata Kędzia – kulturoznawczyni i pedagożka teatru, badaczka teatru dla młodej widowni, związana ze Staromiejskim Domem Kultury w Warszawie, gdzie programuje działania wzmacniające sektor kultury.

Daniel Stachuła – animator i menadżer kultury, teatrolog, reżyser, twórca społecznego centrum kultury Fyrtel Główna w Poznaniu.

Aleksandra Chomik – certyfikowana trenerka umiejętności psychospołecznych, animatorka działań społeczno-kulturalnych, pracuje w Narodowym Centrum Kultury w Dziale Rozwoju Kadr Kultury.

Hanna Kostrzewska – badaczka sektora kultury, moderatorka spotkań. Zaangażowana w tworzenie programu szkoleniowo-rozwojowego dla pracowników sektora kultury pod hasłem Metropolia Kultury.

Ten panel poruszy kwestię roli edukacji artystycznej i teatralnej jako narzędzia integracji społecznej, rozwoju kompetencji obywatelskich i kształtowania relacyjnych modeli życia miejskiego. Przedstawione zostaną programy i projekty edukacyjne, które poprzez działania teatralne zmieniają sposób, w jaki mieszkańcy wchodzą w relacje z miastem, instytucjami i sobą nawzajem.

14:30 – Zamknięcie konferencji

Wydarzenia towarzyszące:

15 maja, godz. 15:30 – spektakl “Ziemia obiecana” w Banku Sztuki

Projekt współfinansowany w ramach Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027 (Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji) dla Priorytetu: FESL.10.00-Fundusze Europejskie na transformację dla Działania: FESL.10.24-Włączenie społeczne – wzmocnienie procesu sprawiedliwej transformacji.

[Materiały prasowe Teatru Zagłębia w Sosnowcu]