Janusz Maszczyk: Transporty kolejowe i marsze śmierci

Tym stosunkowo króciutkim tematycznie artykułem nie mam absolutnie zamiaru korygować czegokolwiek, a tym bardziej zaprzeczać tematom historycznym zarejestrowanym przez innych z czasów, gdy Sosnowiec w latach 1939 – 1945 był okupowany przez Niemców. Ale jako już stary, ponad 81 – letni człowiek, rodowity mieszkaniec Sosnowca, uważam, że powinienem przekazać potomnych to co widziałem sam i co pozyskałem od mojego przyjaciela, o tych czasach, w których niektórzy ludzie nie widzieli w drugim człowieka, tylko traktowali go niczym wilka.

……………………………………………………………………………………….

Autor kolejny już raz bardzo serdecznie dziękuje Szanownej Pani Renacie Balewskiej z Narodowego Archiwum Cyfrowego za wyrażenie zgody na bezpłatną publikację zdjęcia. Dziękuję również niezwykle serdecznie mojemu przyjacielowi – Pawłowi Ptak – za możliwość wykorzystania w tym artykule kilku pocztówek. Artykuł ten będzie też opublikowany przez Pana Pawła Ptak na znanym w Sosnowcu portalu internetowym – 41 -200.pl Sosnowiec dobry adres – Wydarzenia, ciekawostki, historia…. w rubryce – „We wspomnieniach Janusza Maszczyka”.

Publikacje i przypisy:

1 – Synagoga została 9 września 1939 roku najpierw podpalona, a później zburzona przez okupujących Sosnowiec Niemców. Część gruzów usuwali, do tego zmuszeni przez Niemców Żydzi. Jednak jeszcze fragmentarycznie gruzowisko i spalone elementy żydowskiej świątyni pozostały do 1945 roku.

2 – Tereny, które weszły w skład Sosnowca do roku 1945. W roku 1902 – Stary Sosnowiec, Pogoń, Sielec, Kuźnica, Środulka, Radocha, Ostra Górka.  W roku 1915 – Konstantynów, Pekin, Środula, Dębowa Góra, Modrzejów, Milowice.

3 – mgr Natan Eliasz Szternfinkiel, ZAGŁADA ŻYDÓW SOSNOWCA, Katowice 1946, s. 15 i 16.

4 – Wszystkich „szopów” nie będę jednak w tym artykule wymieniał. Odsyłam więc Czytelnika, którego to zagadnienie interesuje do wyżej wymienionej powojennej (1946 rok) publikacji książkowej pana Natana Eliasza Szternfinkiela.

5 – Trenerem i zawodnikiem tenisa ziemnego jednak już nie KS „Unii”, ale w KS. „Stal” był wtedy pan Henryk Skonecki. Rodzony brat znakomitego powojennego polskiego tenisisty Władysława Skoneckiego.

6 – Była to odpowiednio przeszkolona policja do walki z polską partyzantką, z tak zwanej Szkoły Kawalerii, która się mieściła wówczas w postawionych przez Niemców barakach na pograniczu Sosnowca i Małobądza będzińskiego. Mniej więcej w okolicy powojennego Technikum Energetycznego. Więcej na ten temat w moim artykule – „BYŁ SOBIE PLAC SCHOENA”.

7Andrzej Otton Szefer (właśc. Otton Andrzej Schäffer, ur. 1 listopada1930 w Bitkowie w powiecie nadwórniańskim, zm. 3 października1990 w Katowicach) – historyk, prof. dr hab., absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego, badacz historii Śląska okresu II wojny światowej. Dyrektor Biblioteki Śląskiej w latach 1972–1982, wykładowca w Instytucie Historii Uniwersytetu Śląskiego w latach 1968–1981. Członek Okręgowej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Katowicach, pracownik Śląskiego Instytutu Naukowego w Katowicach. Autor wielu też książek i opracowań historycznych. Wg Wikipedii na dzień 23.XII.2015 r.

8 – Według autora – Zagłady Żydów Sosnowieckich – pozostało w Sosnowcu 15.000 Żydów, a według publikacji książkowej – „OBOZY HITLEROWSKIE NA ZIEMIACH POLSKICH 1939 – 1945” (informator encyklopedyczny), wyd. PWN Warszawa 1979, s.464, pozostało na terenie Sosnowca tylko 12.000.

9 – Topografię tego terenu bardzo szczegółowo opisałem w moim artykule – „DZIEJE POGOŃSKIEGO KASYNA”. Artykuł ten jest bezproblemowo dostępny zarówno na mojej stronie internetowej, podobnie jak na portalu internetowym Pana Pawła Ptak 41-200.pl Sosnowiec dobry adres – Wydarzenia, ciekawostki, historia…, w rubryce – „We wspomnieniach Janusza Maszczyka”…

10 – Wg Wikipedii A z 16 sierpnia 2018 roku.

Volkslista (niem. Deutsche Volksliste DVL, pol. folkslista) – niemiecka lista narodowościowa wprowadzona 2 września 1940 na podstawie reskryptu Heinricha Himmlera jako komisarza Rzeszy do spraw wzmacniania niemczyzny. Na terenach Rzeczypospolitej Polskiej anektowanych przez III Rzeszę w czasie II wojny światowej volkslistę wprowadzono zarządzeniem z 4 marca 1941.

Tak zwane „podpisanie volkslisty” wiązało się z wypełnieniem szczegółowej ankiety, która zawierała pytania o przynależność wyznaniową, od kiedy rodzina mieszkała w danym rejonie, jakie kończono szkoły, o krewnych w Niemczech itd. Ankieta była wysyłana do domu. Po jej odebraniu, decyzją urzędnika, przydzielano ankietowane osoby do jednej z czterech grup volkslisty.

Volksdeutschów dzielono na cztery kategorie DVL:

Kategoria 1Volksdeutscher– osoby narodowości niemieckiej, aktywne politycznie, działające na rzecz III Rzeszy w okresie międzywojennym (tzw. Reichslista).

Kategoria 2Deutschstämmige – osoby przyznające się do narodowości niemieckiej, posługujące się na co dzień językiem niemieckim, kultywujące kulturę niemiecką, zachowujące się biernie.

Kategoria 3Eingedeutschte – osoby autochtoniczne, uważane przez Niemców za częściowo spolonizowane (Górnoślązacy, Kaszubi, Mazurzy) oraz Polacy niemieckiego pochodzenia (osoby pozostające w związkach małżeńskich z Niemcami).

Kategoria 4Rückgedeutschte – osoby pochodzenia niemieckiego, które się spolonizowały i czynnie współpracowały w okresie międzywojennym z władzami polskimi, bądź aktywnie działały w polskich organizacjach społeczno-politycznych (popularnie zwane przez Niemców renegatami) oraz także Polacy, którzy po pomiarach czaszki i innych badaniach uznani zostali za wartościowych rasowo.

Znane są także przypadki zostania Volksdeutschem z powodu kolaboracji z nazistami (np. Henryk Szatkowski czy Mieczysław Kosmowski).

Zaliczeni do I i II grupy otrzymywali automatycznie obywatelstwo Rzeszy, zaliczeni do III grupy otrzymywali to obywatelstwo na 10 lat, zaś wpisani do IV grupy otrzymywali obywatelstwo na zasadzie wyjątku. Odmowa wypełnienia ankiety, na podstawie której urzędnik decydował o przyznaniu kategorii DVL, mogła zakończyć się wysłaniem całej rodziny do obozu koncentracyjnego lub przesiedleńczego.

W zależności od otrzymanej grupy otrzymywało się dowody osobiste (Ausweis) o różnych kolorach: grupa I i II niebieskie, III zielona, a IV czerwone” .Koniec cytatu z Wikipedii A.

11 – Bardziej szczegółowe opisy Urzędniczego Osiedla Mieszkaniowego Rurkowni Huldczyńskiego, przy Placu Tadeusza Kościuszki, można pozyskać z moich artykułów, które są dostępne zarówno na mojej stronie internetowej jak i na sosnowieckim portalu Pana Pawła Ptak.

12 – „Nastawnia Kolejowa”. Budynek dawnej Nastawni Kolejowej istnieje w tym samym miejscu do czasów współczesnych, koło wiaduktu kolejowego po drugiej stronie pałacu Dietlów. Oczywiście, że nie ten sam, co pod koniec XIX i na początku XX wieku. Bowiem początkowo był to tylko „Domek Dróżnika”, którego jedynym wtedy zadaniem było nadzorowanie i korelowanie bocznic kolejowych: Rurkowni Huldczyńskiego (po 1945 Huta „Sosnowiec”) i fabryki wełnianej państwa Dietlów. W miarę jednak niebywałego wzrostu ruchu transportu kolejowego na Kolei Warszawsko – Wiedeńskiej w tym samym budynku zainstalowano też nastawnię i stosowne urządzenia, które mechanicznie obsługiwały właśnie semafory jakie postawiono w okolicy Placu Tadeusza Kościuszki oraz w pobliżu Osiedla Mieszkaniowego Dietlów, przy obecnej ulicy 3 Maja. W przypadku, gdy tylko na Dworcu Głównym w centrum Sosnowca przelotowe tory peronowe w kierunku Katowic, lub Będzina były zajęte, to telefonicznie informowani pracownicy z „Nastawni Kolejowej” mechanicznie uruchamiali stojące przy odpowiednich torach semafory.

Strony: 1 2 3 4 5 6 7

Bear