Janusz Maszczyk: Randez vous z każdą władzą – czyli krótka historia pogońskiej Szkoły Realnej

**** 

W końcu, jak to wynika z przekazów (K.P. z 1984, s. 30): – „W roku 1916 dokonane zostało historyczne przemianowanie Szkoły Handlowej w Sosnowcu na 8 – klasową Wyższą Szkołę Realną, równocześnie nadano jej imię wielkiego nauczyciela i patrioty Stanisława Staszica”. Jednak w tym przypadku autorzy nie podają absolutnie żadnych konkretnych aktów prawnych o dokonanej zmianie profilowej tej szkoły. Bardzo przepraszam, ale w tym przypadku nie jestem też w stanie pojąć korelacji myślowej i prawnej, jaka ma miejsce pomiędzy powyższą datą (1916 rok), a tym co nastąpiło dopiero w 1919 roku. Bowiem jak to wynika z dalszych wspomnień, dopiero 24 maja 1919 roku Towarzystwo Popierania Wychowania Handlowego w Sosnowcu „oddało utrzymywaną przez siebie Wyższą Szkolę Realną w Sosnowcu na własność państwu polskiemu” (cytat z K.P. 1984, s.31), a „Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego zarządzeniem organizacyjnym wydanym we wrześniu uznało tę szkołę za państwową i pragnąc, aby kształcąca się w niej młodzież miała zawsze przed oczyma wysoki wzór miłości ojczyzny i służby narodowej, nadała szkole nazwę „Gimnazjum Państwowe im. Stanisława Staszica”. Koniec cytatu z K.P. 1984, s. 103. A historycznym tego wydarzeniem był konkretny dzień 9 września 1919 roku (K.P. 1984. s.31). Jednocześnie upaństwowiona już wtedy szkoła otrzymała „wówczas gmach oraz inwentarz szkolny po byłej rosyjskiej szkole realnej” (cytat zgodny treścią, pochodzi z K.P. 1984, s.30).

Autor w marcu 2015 roku pozyskał ciekawe informacje prasowe z czasopisma „Polonia” o odsłonięciu w 1926 roku zawieszonej na murach budynku dawnej Szkoły Realnej pamiątkowej tablicy i uroczystościach jakie z tej okazji też odbyły się w Sosnowcu, które jak sądzę w pewnym stopniu również poszerzą problematykę związaną z tym artykułem. Oto poniżej treść tych informacji prasowych:

[Fragmenty informacji z czasopisma „Polonia”. Informacja z soboty 30 stycznia 1926 r. i z poniedziałku 1 lutego 1926 r., oraz z 31 stycznia 1926 roku.]

Jak wspomniał to mój przyjaciel mgr inż. Zdzisław Wójcik, wielki pasjonat przeszłości Sosnowca, to wyżej wymieniona tablica pamiątkowa z Gimnazjum im. Stanisława Staszica, gdzieś się nie tyle zawieruszyła, co przepadła. W trakcie tej rozmowy nie sprecyzował jednak wówczas, czy miał na myśli tę z 1919 roku, czy tę o nowej już treści zawieszoną na murach tego budynku, ale już po 1945 roku, a prezentowaną poniżej na dwóch zdjęciach, które pozyskałem od Panów: Pawła Ptak i Tomasza Grząślewicza. Zdzisiu nadzorujący remont tego gmachu odnalazł ją w zakamarkach piwniczych tego pięknego gmachu. Po jej odnalezieniu natychmiast przekazał ją dyrekcji IV Liceum Ogólnokształcącemu im. Stanisława Staszica, które w tym gmachu się już jednak nie mieściło. Podobno od dyrekcji z tego liceum otrzymał nawet pisemne podziękowanie. To pismo mi nawet pokazywał, ale ja odłożyłem na później zapoznanie się z jego treścią. Zdzisiu zachorował nagle i to bardzo ciężko, i odszedł z tego świata tak cichutko i tak szybko, że o jego śmierci dowiedziałem się dopiero w kilkanaście dni po Jego pogrzebie. Pozostała po nim w moim sercu pustka, żal, tęsknota i najmilsze przyjacielskie wspomnienia. Jakie są dalsze losy tej zabytkowej tablicy to tego niestety ale już nie wiem.

****

Kierując się tylko normalnym ludzkim rozsądkiem, te dotychczas porozrzucane w nieładzie kostki domina trzeba jednak wreszcie jakoś logicznie w jedną całość poukładać. Uff! Muszę jednak przyznać, że zafundowana nam przez liczne grono autorów we wspomnieniach pamiątkowych chronologiczna historia tej szkoły (wspomnienia z 1969 i z 1984) jest opisana takim skomplikowanym językiem, że aby się w tym toku opowieści na dobre nie zagubić, trzeba niemal każdą stronę czytać uważnie i to jeszcze do tego w wielkim skupieniu. W końcu i tak nawet człowiek nie ma 100 % pewności, czy dokładnie te opisy zinterpretował. Okazuje się więc, że do września 1939 roku sosnowiecki „Staszic” miał tylko rangę szkoły średniej, ale tylko typu gimnazjalnego. Dopiero po 1945 roku na terenie całej Polski we wszystkich szkołach podstawowych będzie obowiązywał sześcioletni system nauki. Po, którym można było uzyskać dodatkowe kwalifikacje, ale już w szkole średniej typu gimnazjalnego (kolejne dwa lata nauki) i licealnego (kolejne trzy lata nauki). Dopiero od 1948/49 roku szkolnego, „Staszic” został już tylko szkołą licealną z 4 – letnim cyklem nauczania. A w Polsce powstał 11 – letni cykl kształcenia ogólnego, gdzie kolejne klasy stanowiły już jednolity ciąg, liczony od klasy pierwszej do jedenastej.

Reasumując powyższe. Dzieje obecnego IV Liceum im. Stanisława Staszica w Sosnowcu faktycznie więc powinny zaczynać swą prawdziwą pokoleniową, narodową i patriotyczną historię dopiero od 9 września 1919 roku, czyli od konkretnego terminu kiedy tę placówkę oświatową po raz pierwszy w historii Sosnowca ozdobiono imieniem Stanisława Staszica, co nie było jednak jednoznaczne z samym systemem nauki jaki w tej szkole obowiązywał od roku nauki 1948/49. W tych teoretycznych rozważaniach nie zapominajmy jednak też o tym, że w latach 1939 – 1945 nauka w dawnym budynku Szkoły Realnej na Pogoni z przyczyn oczywistych nie była kontynuowana, a po 1945 roku w „Staszicu” program nauki w tym liceum był diametralnie już inny niż w wolnej i niepodległej Ojczyźnie – II Rzeczypospolitej Polsce. Znam to zagadnienie zarówno sam jak i mój brat oraz żyjący jeszcze jego znajomi, koledzy i przyjaciele, którzy są też absolwentami tej placówki oświatowej z rogu ulic: Stefana Żeromskiego i Mariackiej. Do września bowiem 1939 roku w tej szkole, zgodnie z tamtym systemem powszechnej nauki, tytułem profesora określano też takie osoby, które zaliczyły tylko gimnazjalną maturę i dwuletnią naukę w szkole wyższej. Podobno, czego jednak w 100% nie potwierdzam, to po 1945 roku w murach tej szkoły byli również też tacy profesorowie i panie profesor, którzy mieli ukończoną zaledwie tylko szkołę średnią i to przedwojenną. Swe wyższe wykształcenie, niektórzy z nich, uzupełniali więc dopiero w trakcie, gdy byli jeszcze zatrudnieni w „Staszicu”.

Interpretując pokoleniową przeszłość tej szkoły nie zapominajmy jednak też i o tym, że od czerwca 1970 roku do 2013 roku dawny budynek Szkoły Realnej należał już do Wydziału Techniki Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Podobno w 2014 roku został już jednak ponownie zwrócony samorządowi Sosnowca. Obecnie ten prawie kompletnie zrujnowany już gmach odsprzedano nieznanej autorowi prywatnej osobie lub firmie. Z kolei luki prawne czy pojawiające się w sosnowieckiej przestrzeni publicznej pretensje ze strony III Liceum im. B. Prusa i jego sympatyków do dziedzictwa z pogońską Szkołą Realną powinni rozstrzygnąć już jednak inni, bardziej kompetentni ludzie. Takie mam przynajmniej subiektywne odczucia.

Strony: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13

Bear